بررسی تاثیر بازی درمانی بر کاهش مشکلات هیجانی

فصل اول: گستره ی مساله پژوهش (طرح تحقیق)

1-1-    مقدمه

1-2-    بیان مساله

1-3-    اهداف پژوهش

1-4-    اهمیت و ضرورت پژوهش

1-5-    فرضیه های پژوهش

1-6-    متغییرهای پژوهش

1-7-    تعاریف عملیاتی

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-1- مقدمه:

اختلالات هیجانی از جمله اضطراب، ترس و نگرانی از حالات روانی هستند که در عصر پرشتاب کنونی بدون آن که خود متوجه باشیم بر غالب اعمال و رفتار ما سایه افکنده اند و چه بسا که بارها پس از انجام کاری، خود از نحوه ی واکنش ها و برداشت های خویش منفعل می شویم خویشتن را به باد انتقاد می گیریم ولی متاسفانه کار از کار گذشته و پشیمانی سودی ندارد. بویژه در روزگار ما که عصر ارتباطات اعم از شخصی و جمعی است و موفقیت هایمان بستگی به داشتن روابط صحیح و منطقی و مناسب با اطرافیان چه در خانواده و چه در اجتماع دارد. بگذریم که موقعیت های زندگی روزمره بدون آن که خود متوجه شویم بر ما اثر می گذارند و به اعمال ما جهتی را که غالباً با فلسفه زندگیمان مغایرت دارد تحمیل می کنند[1]. جوامع در حال گذر بخصوص از سنتی به صنعتی که دگرگونی زیادی در بستر اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و سیاسی بوجود آورده است؛ با همراه خود بعضی از اختلالات روانی از جمله: اضطراب، استرس و غیره را گسترش داده است و اکثر مردم را درگیر این اختلالات کرده است و به گونه ای که همه با این واژه ها آشنا هستند و با آن دست و پنجه می زنند و برای رهایی آن نیاز به یک آرامش و ثابت اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و سیاسی دارندکه به آینده خود امیدوار باشند و گرنه قرن حاضر را باید قرن بیمارهای روانی دانست[2].

با این اوصاف اهمیت و تحقیق در مورد پیدایش و پیشگیری از اختلالات هیجانی و قوانین حاکم بر تکوین آنها نیاز به پژوهش متعددی دارد که پس از تبین و پیش بینی بصورت کاربردی عملیاتی گردد و مورد استفاده قرار گیرد. در این پژوهش سعی شده است تا دست یابی به یک راهبرد درمانی با روش نمایش عروسکی تاثیر این نوع درمان را بر کاهش اختلالات هیجانی از جمله اضطراب و ترس مورد ارزیابی قرار گیرد که امیدوارم پس از مشخص شدن نتیجه مورد استفاده قرار گیرد.

1-2- بیان مساله:

اضطراب و ترس یکی از اختلالات هایی است که در چهره کودکان می توان مشاهده نمود؛ ترس ازجواب دادن در کلاس با آنکه شاید قبلاً آماده است اما از چیز نامشخصی می ترسد، اضطراب از امتحان و یا موارد دیگر؛ که همین مسئله بر عملکرد دانش آموز با آنکه آن درس را بلد هست تاثیر می گذارد و برای جلوگیری از این مشکل نیاز به پژوهش دارد که علت اضطراب و ترس در کودکان چیست و چگونه می توان آن را پیشگیری کرد و یا درمان خود و به همین خاطر برای حل این مشکل از شیوه درمانی بازی درمانی بخصوص عروسک درمانی استفاده شده است: این شیوه به این خاطر مورد استفاده قرار گرفته است که کودکان به سنی نرسیده اند که بصورت عقلانی آن مشکل را حل نمایندبه این خاطر کودکان را می توان از طریق بازی درمانی مشکلات آنها را فهمید و از همان طریق درمان نمود برای تاثیر این نوع درمان و با توجه به مشکلات دانش آموزان، این پژوهش انتخاب گشته تا مورد ارزیابی قرار گیرد و تاثیر بازی درمانی مورد سنجش قرار بگیرد تا به سوال اصلی تحقیق که آیا بازی درمانی می تواند بر کاهش اختلالات هیجانی از جمله اضطراب و ترس بینجامد یا نه؟! که در این تحقیق مشخص می گردد.

 

 

 

 

 

 

 

 

1-3- اهداف تحقیق:

هدف کلی این پژوهش دست یابی به یک راهبرد درمانی موثر و بازی درمانی با روش نمایش عروسکی، برای کودکان مبتلا به اختلالات هیجانی از جمله اضطراب و ترس می باشد.

و هدف های ویژه و جزئی این تحقیق عبارتند از:

1- بررسی عوامل تاثیرگذار بر اضطراب و ترس

2- نقش اضطراب بر عملکرد دانش آموزان

3- جلوگیری و پیشگیری از اختلالات هیجانی از جمله اضطراب و ترس

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-4- اهمیت و ضرورت پژوهش:

یکی از اهداف آموزش و پرورش ارتقای سلامت روانی در بین دانش آموزان و ایجاد نشاط و شادی در مدرسه و جلوگیری از اختلالات هیجانی از جمله اضطراب می باشد[3]. افت تحصیلی؛ مشاهده شدن اختلالات هیجانی در بین دانش آموزان، تاثیر مشکلات خانواده بر روی کودکان؛ غیبت های غیرموجه در کلاس و غیره نشانگر بعضی از اختلالات هیجانی است که می توان به وضوح آنها را دید. با توجه به اهداف کلی سیستم آموزش و پرورش و همچنین یکی از طرح های پیشگیرانه ارتقائی بهداشت روان که توسط سازمان جهانی بهداشت پیگیری می شود؛ ایجاد بستر سلامت سازی و ارتقای آن در جوامع      می باشد که همین مسئله بر اهمیت تحقیق می افزاید چون که در این تحقیق برای کاربردی شدن این موضوع دست به یک راهبرد درمانی می زند که دانش آموزان سعی می کنند با یاد گرفتن و مهارت لازم بر مشکلات خود فائق آیند و آن را حل نمایند.

اکثر روان شناسان و بزرگان تعلیم و تربیت از جمله: فروید، آدلر، یونگ، اریکسون، پیاژه بر این موضوع معتقد هستند که دوران کودکی تاثیر بسزایی بر شخصیت و یا ایجاد بیماری روانی دارد که       می توان با آموزش و آگاهی دادن آنها را واکسینه نمود؛ با توجه به افزایش اختلالات روانی در جامعه ضرورت دارد که برای پیشگیری و پژوهش های متعدد مورد بررسی قرار گیرند که مورد دال بر ضرورت و اهمیت تحقیق می افزاید.

 

 

 

 

1-5- فرضیه های تحقیق:

1- بین بازی درمانی با روش نمایش عروسکی و کاهش اضطراب و ترس رابطه ای وجود دارد.

2- بین اضطراب کودکان و سطح یادگیری آنها ارتباطی وجود دارد.

3- کودکانی که در کلاس بازی درمانی شرکت کرده اند نسبت به کودکانی که شرکت نکرده اند، در موقع امتحان اضطراب کمتری داشته اند.

1-6- متغییرهایی که در این تحقیق مورد بررسی قرار می گیرند عبارتنداز:

1- جنسیت

2- مقطع تحصیلی و پایه تحصیلی

3- بازی درمانی

4- اضطراب و ترس

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

1-7- تعاریف عملیاتی:

جنسیت: منظور از جنسیت فقط مونث می باشد که به دخترانی اطلاق می گردد که در کلاس چهارم در سال تحصیلی 89-88 مشغول به تحصیل می باشند.

مقطع تحصیلی پایه تحصیلی: به مقطع تحصیلی ابتدایی اطلاق می گردد که بعنوان اولین مقطع آموزش و پرورش محسوب می گردد و پایه تحصیلی در این تحقیق دانش آموزان کلاس چهارم می باشند که در حال حاضر به تحصیل هستند.

بازی درمانی (نمایش عروسکی): بازی درمانی اولین بار توسط مورنو ابداع شد که که در این تحقیق از این نظریه مورد استفاده قرار می گیرد و به همین علت از شیوه نمایش عروسکی که فرد مورد نظر از مهارت لازم برخوردار است مورد استفاده قرار می گیرد.

اضطراب و ترس: نوعی اختلالات روانی می باشد که در این تحقیق از طریق پرسشنامه ی علایم مرضی کودک (CSl-4) مورد سنجش قرار می گیرد.

 

 



1- آندره لوگال، 1990

2- رحیمان، 1387

 

1- حاج بابایی وزیر آموزش و پرورش، مجله مدرسه