بررسی وضعیت هنرستان- گرافیک حرفه ای

اهمیت و ضرورت طرح

با توجه به مشکل اشتغال در جامعه و نیاز به آموختن حرفه های مختلف برای جوانان تا منبع درآمدی برای آنها باشد و با توجه به نیاز جامعه به این امر مهم که همان حرفه آموزی می باشد و همچنین نیاز یادگیری خودمان که هم مربوط به رشته و آینده خودمان می باشد اقدام به تحقیق در این زمینه را انتخاب کرده ایم و به آن پرداخته ایم .

 

ابزار تحقیق

براساس پرسش و پاسخ و مشاهداتی که از هنرستان مربوطه به عمل آمد و براساس پاسخ هنرجویان معلمان و مدیر محترمه غربالگری صورت گرفت .

محل بررسی طرح در هنرستان الزهرا  قزوین و در مقطع دوم و سوم می باشد .

 

پیشینه تحقیق

با توجه به سوابق گذشته و مرور اطلاعات قبل ، در مورد مبحث پروژه ما هیچگونه مطلب و یا تحققی در گذشته ارائه نشده بود و متاسفانه باید گفت که این پروژه بدون پیشینه تحقیق می باشد .

 

اهداف تحقیق

1.      آشنایی هنر جویان با تجهیزات و رشته گرافیک و نحوه استفاده از آن ها

2.      ایجاد انگیزه و علاقه برای هنر جویان

3.      آشنایی با مدارس فنی و حرفه ای و کار و دانش

4.      ارائه الگو و زمینه مناسب برای علاقه مندان مدارس فنی و حرفه ای و رشته کار و دانش

5.      ارزشیابی بر علاقه و اشتیاق هنر جویان

6.      فراهم کردن محیط مناسب برای رشد استعدادها و توانایی های هنر جویان

7.      نحوه استفاده از وسایل کمک آموزشی در رشته گرافیک

 

اهداف طرح

Ø    طرح مربوط در هنرستان دخترانه الزهرا در قزوین ( خیابان بلوار جنوبی ) مورد اجرا قرار گرفته است .

Ø    این هنرستان دولتی بوده و فقط هزینه کتاب ها و بیمه دانش آموز در ابتدای ورود به هنرستان دریافت می گردد .

Ø    از وسایل کمک آموزشی چه اجباری و چه اختیاری و ارائه سی دی های آموزشی استفاده می گردد.

Ø    نحوه ورود دانش آموزان به این مدارس براساس معیارهای انگیزه و اشتیاق فراگیران و دارا بودن مدرک سوم راهنمایی و هدایت تحصیلی وشرط معدل می باشد .

 

 

چکیده

با توجه به نیازهای هر جامعه می توان گفت که شاخه فنی و حرفه ای و کار و دانش مسیر تازه ای را برای فراگیری علم و دانش در کنار کار عملی فراهم آورده است و وجه تمایز این شاخه های درسی ادغام کارهای عملی با مباحث تئوری می باشد که به فراگیر در آموختن هر چه بهتر دروس و حرفه مربوط کمک شایانی خواهد نمود . یکی از این رشته ها موجود در شاخه فنی و حرفه ای و کار و دانش رشته جالب و اثر گذار گرافیک است که علاوه بر بالا بردن سطح علمی فرد باعث افزایش خلاقیت و ایجاد هنری زیبا و ماندگار می گردد . با توجه به گفته های بالا به صورت کلی می توان بیان کرد که آینده هنرجویان این رشته و یا اکثر رشته های شاخه فنی و حرفه ای و کار و دانش بدلیل همزمانی کار عملی و تئوری نسبت به فراگیران دیگر بالاتر بوده ولی متاسفانه با وجود استاندارد ها ، آئین نامه ها ، شرایط و ضوابط مختلف هنوز فراگیران این رشته ها در کشور ما به آن سطح مطلوبی که در جهان از آن به عنوان تحلیل حرفه یاد می شود و حائز اهمیت است دست پیدا نکرده اند و همچنان راه درازی در پیش رو است .

 

پیشنهادات

ü     ایجاد فضای مناسب برای کارگاه ها و ایجاد کلاس های جداگانه برای درس های تئوری

ü     درست مصرف کردن بودجه برای امکانات و تجهیزات در این رشته

ü     عوض کردن مدیر و استفاده از شخصی که در رشته های مرتبط با فنی و حرفه ای تحصیل کرده باشد و سابقه مدیریت در مدارس فنی و حرفه ای و کار و دانش را داشته باشد .

ü     با توجه به رشته گرافیک تجهیزات لازم از جمله صندلی جداگانه برای هر هنر جو ، فضای بزرگ تر برای هر درس تخصصی یک معلم قرار دهند .

ü     بستر سازی در جهت ارائه مناسب واحدهای عملی و ارائه محتوای درسی ، متناسب با نیاز فراگیران

ü     ایجاد انگیزه و علاقه در هنر جویان برای رسیدن به هدف های آموزشی

ü     ایجاد شرایط لازم برای خلاقیت و نوآوری و شکوفا کردن استعدادها و توانایی های هنر جویان

ü     به روز کردن کتاب های آموزشی و تجهیزات کافی برای آن ها

 

 

 

 

 

 

فصل اول

تعریف طرح

مقدمه

امروزه در اثر گسترش شگرف صنعت و تکولوژی وجود نیروی انسانی متخصص ، یک نیاز اساسی در مراکز تولیدی ، صنعتی و خدماتی به شمار می آید و آموزش های فنی و حرفه ای به عنوان عامل مهم تربیت این نیروها مورد توجه قرار گرفته است . آموزش های فنی و حرفه ای تمام تلاش خود را به کار می برد تا افرادی آگاه به تکنولوژی روز و کار آمد را تربیت و در چرخه سازندگی کشور وارد نماید . از اهداف شاخه فنی و حرفه ای می توان به موارد فوق اشاره نمود : اعتلای سطح فرهنگ و دانش عمومی و پرورش کمالات و فضایل اخلاقی ، بیش سیاسی و اجتماعی ، شناخت بهتر استعدادها و علاقه دانش آموزان و ایجاد زمینه مناسب جهت هدایت آنان به سمت اشتغال مفید ، احراز آمادگی نسبی دانش آموزان برای ادامه تحصیل در رشته های علمی کاربردی ( تکنولوژی )

 

 

 

 

 

تاریخچه ی گرافیک

واژه گرافیک به معانی فوق العاده گوناگونی کاربرد پیدا کرده ، به طوری که هر فرد در رابطه با دسته ای از فعالیت اجتماعی ، آن را به گونه ای تغبیر می کند . به طور مثال فردی که کار او در ارتباط با تدریس و تعلیم است ، احتمالاً فکر می کند که گرافیک منحصر به طراحی جلد کتاب یا تصویر پردازی آن خلاصه می شود . یا کسی که در مسیر کار تولیدی است ، شاید گمان می برد که وظیفه گرافیست ، فقط به طراحی بسته برای کالای تولید شده اش و یا تبلیغات برای کالای تولید شده محدود می شود و احتمالاً به موارد دیگر از کار گرافیک وقوف نداشته باشد . در دایره المعارف لاروس آمده است :         « گرافیک از ریشه یونانی گرافی ، Graphikos به معنی نوشتن و یا رسم کردن ویا نگاشتن است و آنچه که به وسیله علامت ، طرح و به طور کلی طرح خطی نمایانده شود ، نامیده می شود ». هنر گرافیک بخش شناخته شده ای از نقاشی است که بعدها توسعه پیدا کرده تا در قالب یکی از مهمترین وسایل انتقال اطلاعات ، و اخبار امروزی شکل گرفته ، و تا آنجا پیش رفته است که نمی توان برای فعالیت در زمینه گرافیک ، دایره ای را ترسیم نمود و محدوده ای را مشخص کرد . نماد یا نشانه ، کوچکترین اثر گرافیکی است که در عین حال انعکاس بزرگی در پی دارد . نشانه ، هویت هـر چیز ، شخص یا کاری را به بیننده می رساند و بـدین وسیـلـه ارتبـاط اشـاره گونـه ای را سبب می شود . به عبارتی « نشانه » تصویر نام است . این نام می تواند شخص یا موسسه یا فیلم یا کتاب یا باشد . از مهمترین مشخصه نشانه ، ساده و مختصر بودن آن است که آن را موثرتر می نماید . نشانه ها به دو دسته تقسیم می شوند : نشانه های تصویری و نشانه های نوشتاری یا حروفی ؛ منظور ما در این قسمت ، شرح و تفسیر پیرامون نشانه های نوشتاری است . در تعریف آن می توان گفت : نشانه های نوشتاری یا حروفی ، نشانه هایی هستند که در طراحی آنها از حروف یا کلمه یا جمله استفاده شده است . این نشانه ها خود به دو بخش تقسیم می شوند :

1. نشانه هایی که با حروف اول نام موضوع طراحی می شوند . این نشانه ها را به فرنگی ، مونوگرام Monogramme می گویند .

2. نشانه هایی که با نام کامل موضوع طراحی می شوند . این نشانه ها به فرنگی لوگوتایپ Logotype نامیده می شوند و در طراحی آنها ترکیب خوشنویسی ، نقش مهمی دارد . این نشانه ها گاه صرفاً از یک ترکیب هنرمندانه خوشنویسی ، به وجود می آیند و گاه شیوه نوشتن حروف ، شکل و تصویری را مجسم می کند .

در آثار خوشنویسی باقی مانده از قدماً ، این نشانه نوشته ها که به شیوه های طغری ، مثنی ، مهرهای امضا ، خط بنایی در ترکیب تصویری خوشنویسی مشاهده می شود ، که خود نمونه های ارزنده ای در این زمینه هستند . در بررسی اجمالی که به نشانه نوشته هایی که در سالهای اخیر طراحی شده و شیوه های نو گرافیکی در آنها مشهود است ، به این قضیه اساسی پی می بریم که طراحی نشانه نوشته ای موفق است و توانسته است حق مطلب را اداء کند و به ارزشهای خوشنویسی که گذشتگان ما در اثر مشقات و قبول مرارتهای فراوان به اصول آن دست پیدا کرده اند و نظمی و مقالی خوشایند را فرض و قاعده قرار داده اند ، عنایتی شده است . البته فراگیری اصول و قواعد خوشنویسی در این دوره که زندگی ماشینی خود را بر تمام شئون زندگی فردی و اجتماعی تحمیل کرده است ، کاری است که برای هر فراگیرنده هنر گرافیک در دانشکده های هنری میسر نیست . البته شناخت اجمالی پیدا کردن نسبت به آن چیزی است که مورد عنایت تصمیم گیرندگان در این بخش قرار گرفته ، ولی نهایتاً هر گرافیست نمی تواند خود را طراح بی عیب و نقص یک اثر خوشنویسی بداند .

لذا مشورت و کمک گرفتن گرافیست از خوشنویس در طراحی یک نشانه نوشته ، کاری کاملاً موفق نشانه نوشته های باارزش امروزی ، استاد مرتضی ممیز ، با وجود تجربه فراوان در زمینه هنر گرافیک خود بر این باور است . او در مقدمه کتاب ارزشمند خود ( نشانه ها ) چنین آورده است :

« در طراحی نشانه نوشته هایی که مربوط به طراحی حروف با استفاده از شیوه های خوشنویسی می شود ، اگر طراح خود خوشنویسی نمی داند ، به طور طبیعی همکاری با خوشنویسان الزامی است و اصول کار باید با اصول خوشنویسی همگام باشد . خطوط تزئینی فراوانی در جامعه ما طراحی شده است که کاملاً فاقد اصول خوشنویسی و زیبایی های خط فارسی است . آنچه مطرح می شود ، این نکته است که میزان تبعیت طراح از اصول دقیق خوشنویسی تا کجاست ؟ برای تعیـین و درک این حدود ، باید باز به گذشته و تجربیات استادان خوشنویس مراجعه کنیم ، ملاحظه می کنیم در نمونه های طغری ، مثنی ، نستعلیق شکسته و به خصوص در خط بنایی ، استادان به خود اجازه داده اند از ترکیب بندیها و قواعد خوشنویسی به آن حد عدول کنند که نتیجه ، خود اثری بدیع و جدید باشد و سبب ایجاد سنت تازه ای شود . لذا طراحان امروزی نیز به شرط آنکه از پختگی دید و تجربه به حد کافی بهره مند باشند ،       می توانند نوشته خوشنویسی شده را در این روال ساده تر و یا با ترکیب بندی دیگر مطرح کنند . »

در انتهای این بحث و نظر ، لازم است به نمونه هایی از طراحی حروف نشانه نوشته هایی که در سالهای اخیر توس استاد ممیز طراحی شده ، با استفاده از نظر ایشان در مورد طراحی هر کدام از نشانه نوشته ها ، و بهره گیری از شیوه خط فارسی که در آن به کار برده اند ، پرداخته شود .

در نگارش خطوط اسلامی کرسی بندی ، مساله ای است که از اهمیت زیادی ، برخودار است . بدین معنی که هنگام قرار گرفتن کلمات مختلف در کنار یکدیگر ، صعود و نزول آنها از یک خط افقی فرضی که خط کرسی نامیده می شود ، فضاهای مثبت و منفی ، انقباض و انبساط حروف و کلمات باید دقیقاً ، رعایت شود . در این صورت مطلب نوشته شده در چشم بیننده اثر مطلوب به جای می گذارد و زیبا جلوه می کند .

در شیوه نسخ و به خصوص نسخ چاپی ، حروف و کلمات غالباً دارای پایه افقی هستند که همه دقیقاً بر خط کرسی منطبق شده ، امتدادی مستقیم را به وجود می آورند . این امتداد چشم خواننده را هدایت کرده ، از انحراف دید جلوگیری می کنند . این مشخصه در ضمن خواندن ، به خواننده آرامش می بخشد . پس این خط کرسی هر چه محکمتر و مداوم تر باشد ، اثر بخشی آن بیشتر است و نگارنده به هدف اصلی خود ، یعنی آسان خوانی نزدیک تر شده است .

حروفی که به عنوان بخشی از کار عملی خود ارائه نموده ایم . بر اساس خط کوفی طراحی شده است که البته سعی شده است با حفظ خمیرمایه اصلی حروف ، ارزشهای گرافیکی آن پر بارتر شده باشد . نکاتی که مورد نظر بوده ، به ترتیب اهمیت عبارتند از :

1.      رعایت اصل تبعیت شده از خط کوفی و برخوردار بودن حروف از شخصیت اسلامی و تاریخی تا حد امکان .

2.      در ضمن حاکمیت ارزش تاریخی حروف ، و رفع بعضی از نواقص ، از دید گرافیکی . مثلاً رعایت اصل امتدادهای محدود در یک کار گرافیکی اعم از طرح نوشته یا صفحه آرایی ، هرچه تعداد امتدادهای موجود در صفحه موجود در صفحه محدودتر باشد و چشم بالا و پایین نیفتد ، کار موفقتر و محکمتر است و بیننده با آرامش و راحتی بیشتر مشاهده می کند . در زمینه طراحی حروف ، این مساله در مورد فاصله بالا و پایین حروف از خط کرسی ، باید صادق باشد . اگر هر کدام از حروف صعود یا نزول متفاوت داشته باشند ، مطلب نوشته شده خصوصیت یکی کار موفق را دارا نیست و چشم خواننده مرتب بالا و پایین شده و این امر سبب خستگی چشم وی می شود . در طراحی حروف فوق به خصوص طراحی دوایر که کاملاً نو است ، این امر بیشتر مد نظر بوده است .

3.      متناسب بودن اندازه حروف نسبت به یکدیگر ، مثلاً در طراحی دوایر سعی شده ، دوایر متصل و منفصل از نظر سطح قرارگیری نسبت به خط کرسی همسان شوند تا پهنای دوایر با توجه به فرم بسیار متغیر آنها ، هم اندازه یا حتی الامکان نزدیک به هم طراحی شود . نیز تناسب اندازه دوایر با حروف کوچکتر مثل « و » و  « ر » و « د » ، به خصوص نسبت به خط کرسی رعایت شود .

4.      کیفیت مطلوب در اندازه های مختلف ، طراحی حروف باید به گونه ای باشد که به هنگام ریز یا درشت شدن ، اشکالی در جزئیات آن بروز نکند . در حروف پیشنهادی این نکته مورد توجه بوده که بتوان آن را در نگارش تیتر مطلب تا بزرگ شده آن ، مثلاً در طراحی تابلوی تبلیغاتی مورد استفاده قرار داد .

5.      خوانا بدون حروف ، خوانایی حروف ، به خصوص در اتصالات که غالباً در طراحی حروف بر اساس خط کوفی که فعلاً موجود است ، دچار اشکال هستند ، سعی شده حتی الامکان رفع شده باشد .

 

رشته گرافیک

عنوان گرافیک از واژه یونانی « GRAPHEIN » گرفته شده که به معنای حکاکی ، نگاشتن ، طراحی و رسامی است . امروزه این عنوان در قیاس با طراحی مواد چاپی ( تصاویر ، نقوش و نوشته ها ) معنای جدیدی یافته است . به دیگر سخن ، گرافیک پیوندی نا گسستنی با امر تکثیر دارد .

 

مفاهیم و اصطلاحات

طراحی : در لغت به معنای طرح افکنی و نقشه ریزی می باشد . در معنای تخصصی  باز آفریدن تصاویر عینی ، یا تجسم بخشیدن به تصاویر ذهنی است .

اسکیس یا یادداشت های تصویری : نوعی طراحی صحیح است که احساس لحظه ای طرح را بیان می کند .

طراحی کامل : مجموعه کاملی از اجزای مختلف شامل فضا ، انسان وحیوان بر پایه اصول آناتومی ، عمق نمایی وحجم نمایی نمایش داده می شود .

کادر : در کارگاه یا طبیعت موضوع درفضای واقعی قرار می گیرد . هنگام طراحی موضوعات در فضای محدودی به نام کادر قرار می گیرد .

وسایل طراحی : طراح احساسات ، تفکرات و دید شخصی خود را به کمک ابزار و وسایل مختلف تجسم می بخشد .

ابزار طراحی : به  طور کلی با هر وسیله ای که بتوان بر سطحی اثر گذارد می توان طراحی کرد .

مداد : مداد ساده ترین ابزار طراحی است . مداد وسیله ای ساده ، لرزان ، در دسترس و مناسب برای انواع طراحی می باشد .

زغال : ابزاری است که با نوک آن می توان خطوطی مشابه خطوط مداد ایجاد کرد .

مرکب : یکی از مواد مهم و قدیمی طراحی ، طراحی مرکب است که به کمک انواع قلم یا قلمو به کار گرفته می شود .

قلمو : به کمک انواع قلمو می توان از موادی مانند مرکب ، آبرنگ ، گواش ، رنگ روغن ، آکریلیک و .... استفاده کرد . قلمو برای ایجاد لکه ها ، خطوط ، سطوح مختلف به کار گرفته می شود .

فضای طراحی : فضاهای گوناگونی از جمله کارگاه های شخصی و گروهی ، مناظر طبیعی ، پارک ها ، خیابان ها ، ساختمان ها ، پل ها ، بازار ، میادین ، مناظر شهری و فضاهای معماری و.... فضای طراحی هستند .                                                                                         

حجم : چهارمین عنصر بصری است که سه بعد طول و عرض و ارتفاع دارد و فضا را اشغال می کند چه تو پر باشد چه توخالی .

عمق : ساده ترین راه درک عمق تصویری هنگامی است که دو شکل کنار هم قرار می گیرند .

نقطه گریز : زاویه خطوط موازی را که از ناظر دور می شوند و به عمق می روند را مشخص می کنند .

پرسپکتیو : روش نمایش اجسام و فضا بر مبنای فاصله ، ارتفاع و زاویه دید طراح پرسپکتیو نام دارد .

پرسپکتیو خطی : علاوه بر ارتفاع دید یا خط افق از نقاط گریز هم استفاده می شود .

پرسپکتیویک نقطه ای : برای طراحی از موضوعات مختلف استفاده می شود .

پرسپکتیودو نقطه ای : در پرسپکتیو دو نقطه ای هم حجم ها بر اساس زاویه ی دید ، ارتفاع چشم و فاصله  ناظر ترسیم می شود .

پرسپکتیوسه نقطه ای : علاوه بر دو نقطه گریز که روی خط افق قرار دارند به نقطه گریز سوم در امتداد خطوط عمود نیاز داریم .

تکنولوژی : علم و عمل نظام یافته است که معمولاً به فرآیند صنعتی اطلاق می گردد .

چرخه : مجموع مرتبط به هم فاصله زمانی که در طی آن یک حادثه یا پدیده منظم رخ می دهد .

اعتلاء : بلند شدن ، برتری یافتن

احراز : فراهم آوردن ، جمع کردن ، پناه دادن ، جایی استوار کردن

گرافیک : ریشه آن به معنای خراشیدن و هک کردن و از شاخه های هنرهای تجسمی می باشد .

مثنی : خطوط قرینه ای را خط مثنی می گویند . نوعی خط تزئینی است که علامت و عبارات در دو جفت داخل هم گرفته می شوند .

خط بنایی یا خط معقلی : یکی از انواع خط خوشنویسی اسلامی است که نوعی خط کوفی زاویه دار به شمار می رود .

نستعلیق : شیوه ای خط در خوشنویسی اسلامی و در ایران رواج دارد . معرف روح و فرهنگ ایرانی است .

اهتمام : اندوهگین شدن ، از طرف دیگر به معنای توجه کردن و کوشش

منحط : بر زیر آمده ، پست و پایین ، انحطاط یافته

مقتضی : تقاضا شده ، درخواست شده ( شایسته و در خور )

استهلاک : میراندن ، نیست کردن ، هلاک کردن

تبذیر : به معنی اسراف ، خارج شدن از حد اعتدال

تسهیلات : به وام های اعطایی بانک ها به اشخاص حقیق و حقوقی تسهیلات می گویند .

تحصیص : هویدا شدن ، پیدا و آشکار شدن

نهضت : به معنی جنبش و قیام

مهارت : زیرکی و رسایی در کار ، استادی و زبر دستی

صنف : پاره ای از هر چیزی ، گونه ای از هر چیزی

کمیسیون : برگفته از کمیسیون فرانسوی ،

اختیار تفویضی : کار را به کسی باز گذاشتند ، واگذار کردن ، سپردن اختیار کامل به کسی

ترغیب : راغب گردانیدن ، رغبت نمودن ، راغب کردن کسی و خواهان گر

تصدی : عهده دار کاری شدن ، مسئولیت کاری را پذیرفتن

بسنده : به معنی بسند است که کافی می باشد ، به معنای کفایت

تیتراژ : عنوان بندی می باشد .

طراح تیزر : فردی که طراح طرح های تبلیغاتی است و از ایده و فکر و سلیقه خود طراحی می کند .

برنامه نویسی وب : فردی که در صفحات اینترنتی خواسته ها را به زبان کامپیوتر در می آورد ، تبدیل کننده خواسته های انسان به زبان کامپیوتر