خاک - علوم اول

به نام خدا

 

نام دانشجو : فاطمه رضایی    

نمونه طرح درس مفهوم محور ( یاددهی و یادگیری )

عنوان تدریس : یکی از ارزشمند ترین ثروت های زمین خاک است . مدت تدریس : 45 دقیقه  

 پایه و مقطع : دوم ابتدایی

محل تدریس : کلاس درس      تعداد فراگیران : 20 نفر      صفحه ی کتاب : 61

روش تدریس : 9 گام گانیه و مفهوم محور                 نام مدرس : فاطمه رضایی ( 911360350073 )

 

1 . اهداف رفتاری

مهارت ذهنی

1 .دانش آموز در کلاس درس با استفاده از تصاویری که در اختیار او داده میشود ، جانورانی را که در خاک زندگی می کنند را از جانورانی که در خاک زندگی نمی کنند ، با کشیدن خط از یک دیگر تمیز دهد . ( تمیز دادن )

2 . دانش آموز با رفتن به باغ وحش با دیدن جانوران زادگاه آنان را شناسایی کند .

( مفاهیم محسوس )

3 .دانش آموزدر کلاس درس با استفاده از اسامی حیواناتی که در اختیار دارد ، آن ها  را با توجه به زادگاهشان در قسمت صحیح جدول دسته بندی کنند . ( مفاهیم تعریف شده )

4. دانش آموز با استفاده از صحبت های شنیده شده توسط معلم در مورد خاک ، خودش با کار بستن قواعد محل هایی که ممکن است در آن خاک وجود داشته باشد را کشف کند . ( کشف قاعده )

5 . دانش آموز با توجه به غذایی که روزانه میخورد در مورد چگونگی تبدیل شدن آن ،  که چه بوده و به چه تبدیل شده را در 2 سطر با کاربستن قواعد نشان دهد . ( کشف قاعده )

مهارت بدنی

1. دانش آموز خاک درست کند .

2. دانش آموز مهارت برقراری ارتباط ( گفت و شنود ) را داشته باشد .

3. دانش آموز در فعالیت های گروهی به صورت هماهنگ با گروه فعالیت کند .

 

 

مهارت عاطفی

1 .دانش آموز با احترام به سخنان معلم گوش فرا دهد .

2 .دانش آموز به عظمت و وجود قادر مطلق در آفرینش پی ببرد .

3.  دانش آموز نسبت به انجام کار گروهی اشتیاق داشته باشد .

راهبرد شناختی

1 . دانش آموز با دقت و کنجکاوی سوال میپرسد .

2 .آیا راهی وجود دارد که بشود یک گیاه را بدون نیاز به خاک رشد داد؟  

اطلاعات کلامی

1.دانش آموز 8 مورد از اسامی جانورانی را که غذای آن ها از گیاهان است  را از حفظ ، به صورت شفاهی پاسخ دهد .

( نام ها )

2 .دانش آموز در مورد اینکه چرا خاک به عنوان یک ثروت محسوب می شود با توجه به تصاویری که در اختیار دارد به صورت شفاهی بیان کند . ( حقایق )

3. دانش آموز با توجه به خاکی که در دست دارد، در3 سطر در مورد روند شکل گیری آن توضیح دهد . ( حقایق )

4 .دانش آموز در کلاس درس با توجه به تصاویری که در اختیار دارد در مورد منشا اصلی به وجود آمدن غذای جانوران و انسان ها به صورت شفاهی و خلاصه وار  توضیح دهد . ( یادگیری معنادار )

2 . پیش دانسته

آنچه فراگیر از تجربه ، سواد ، مهارت با خود به کلاس آورده باشد .

  1. همه ی موجودات برروی کره ی زمین برای زنده ماندن نیاز به غذا دارند .
  2. یک گیاه برای رشد به آب ، خاک و ... نیاز دارد .
  3. کره ی زمین از قسمت ها ی مختلف تشکیل شده است .
  4. مفهوم ارزش و ثروت در زندگی
  5. اطلاعاتی در مورد سنگ ها
  6. روند شکل گیری خاک

 

 

3 . سازماندهی و ساماندهی

مواد آموزشی : تصاویر ، خاک ، کرم ، مورچه ، ماهی  ، غورباقه ( مصنوعی یا به عبارتی عروسکی )، دستکش  ، چند تکه آجر شکسته شده ، چند تکه سنگ پا ، مقداری برگ و ساقه های خشک و هاون فلزی

نکات ایمنی  و بهداشتی :

هنگام دست زدن به خاک از دستکش استفاده کنیم .

در انتها تمام وسایل را جمع میکنیم .

4. رفتار ورودی

برقراری ارتباط ، حضور و غیاب

معلم با یک گلدان و چند تکه آجر شکسته شده چند تکه سنگ پا ، و مقداری برگ و ساقه های خشک و هاون فلزی و تصاویر و سبدی  که داخل آن ماهی مورچه و کرم است ، وارد کلاس میشود .

- سلام دختر/ پسرای خوبم

- سلام

- خوب هستید ؟

- بله

الحمدالله عزیزان من ، حضور و غیاب میکنیم ببینیم همه سر کلاس حاضر هستند .

- اسامی دختر / پسر به تعداد فراگیران گفته میشود .

- شکر خدای مهربون که حال همه ی شما خوب هست .

ارزشیابی ورودی :

دیدن تکالیف جلسه قبل و پرسیدن سوالاتی در مورد سنگ ها

ارزشیابی تشخیصی :

  1. آیا همه ی موجودات برروی کره ی زمین برای زنده ماندن نیاز به غذا دارند ؟
  2.  گیاهان برای رشد به چه چیزهایی نیاز دارند ؟
  3. کره ی زمین متشکل از چه چیزهایی است ؟
  4. مفهوم ارزش و ثروت یعنی چه ؟
  5. در مورد سنگ ها چه چیزهایی می دانید ؟
  6. خاک چگونه به وجود می آید ؟

 

زمانی که ارزشیابی تشخیصی را انجام میدهیم ممکن است دانش آموزان به 4 سوال اول پاسخ درست دهند ولی سوالات 5 و 6  را ندانند  پس در این مرحله وارد مرحله ی بعد یعنی  ایجاد انگیزه نمیشویم باید ابتدا برای دانش آموزان آموزش ترمیمی بگذاریم ، یعنی مباحث قبلی را دوره کرده تا رفع اشکال گردد و سپس وارد مرحله ی بعد شویم .

تا زمانی که به طور یقین در مورد یادگیری دانش آموزان اطمینان پیدا نکردیم وارد مرحله ی بعد نمی شویم .

گروه بندی :

خب عزیزان من شما رو به 4 گروه دسته بندی کردم هر کی توی گروه خودش بنشیند ( اختیاری نیست هر کس بر اساس سطح معلومات هر گروه هم شاگرد قوی و هم ضعیف دارد . )

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

5. ایجاد انگیزه : ( بیشتر روش  قصه گویی ، فراگیر محور و نمایشی ) ( زمان : 5 دقیقه )

( مجسم )

معلم وسایلی  را که در دستش بود بر روی میز میگذارد .

بچه ها سوال میپرسند : خانم برای چی سر کلاس کرم ، ماهی و مورچه اوردید ؟

یه سری هم در مورد گلدان ، خاک ، تکه های آجر، سنگ پا و ساقه و برگ درخت سوال میپرسند ؟

معلم اینگونه پاسخ میدهد : دخترای گلم به این گلدون نگاه کنید این گلدون متشکل از چه چیزاییه ؟ بچه ها پاسخ میدهند : گل ، گلدون ، خاک

خب عزیزان من  این گل ما  برای رشد به چه چیزایی نیاز داره

بچه ها میگویند : نور ، خاک ، هوا ، آب

خب بچه ها طبق گفته ی خودتون یک گل برای رشد به خاک نیاز داره   .

حالا به هر گروه یه مقدار خاک میدم تا با دستای خوشگلتون لمسش کنید .

ببینید ذراتش چقدر ریزن .

خب بچه ها :

حالا این خاک چطوری تشکیل میشه :

خوب لمسش کنید ببینید ینی از چیا میتونه تشکیل شده باشه .

بچه ها میگویند خانم سنگ ها خرد خرد میشند و خاک تشکیل میشه .

خانم میپرسد ؟ فقط سنگ ها خرد میشند و خاک تشکیل میشه ؟

بچه ها کمی بهم نگاه میکنند .

خب بچه ها به این کاری که من الان انجام میدم ، هم خوب نگاه کنید و به حرفام هم خوب گوش کنید .

معلم قطعات آجر شکسته را داخل هاون می اندازد و آن ها را به خوبی می کوبد، تا کاملاً به صورت پودر درآید و از هاون خارج می کند. 

سپس تکه های سنگ پا را هم به خوبی می کوبد تاسنگ ها هم به صورت ذرات ریز ریز در آیند. آن را هم از هاون خارج می می کند .

در آخر برگ ها و ساقه های خشک را هم داخل هاون می کوبند تا دیگر شکل برگ و ساقه نداشته باشند.

حالا همه ی مواد را با هم مخلوط می کند و یک خاک خوب درست می کند.

و به بچه ها می گوید که یک خاک علاوه برشکسته شدن و خردشدن سنگ ها از گیاهان و حتی اجساد مردگان پس از طی شدن گذشت سالها تشکیل می شود .

درواقع یک توضیح کاملا مختصر و متناسب با سن و درکشون به آنها میگوید .

 

 

گام دوم : آگاه ساختن از هدف ( سخنرانی و معلم محور ) ( 2 دقیقه )

حالا بچه ها شما یادگرفتید که خاک چگونه تشکیل میشه ؟

یادگرفتید یک خاک برای شکل گرفتنش تو طبیعت به چه چیزها و به چه مدت زمان طولانی نیاز داره ؟

حالا این خاک برای زندگی ما چرا اینقدر مهمه ؟

چرا عنوان این درسمون "خاک یکی ازارزشمندترین ثروت های زمین است " هستش؟

دلیل انتخاب این عنوان میتونه چی باشه ؟

تمام سوالاتی که تو ذهنتون الان تشکیل شده میخواهیم امروز در موردش صحبت کنیم .

 

در واقع ما امروز میخواهیم در مورد خاک که یکی از عناصر اصلی برای رشد گیاهان هستش، صحبت کنیم و ببینیم دیگه چه نقشایی تو زندگی ما داره و همچنین میخواهیم ببینیم این جانورانی که توی بسته ای که من اوردم کدومش تو خاک زندگی میکنه و کدومش تو خاک زندگی نمیکنه .

6 .شروع تدریس و ارائه ( روش سخنرانی ، معلم محور ، پرسش و پاسخ )

( گام سوم گانیه : یادآوری پیش نیازها )

خوب دخترای گلم خوب یادتون هست که یه گیاه برای رشد به خاک نیاز داره و خاک چطوری به وجود میاد .

گام اول تدریس ( ارائه ی محرک ) ( گام چهارم گانیه : تحریک ذهن دانش آموزان با استفاده از مواد آموزشی ) (سخنرانی و نمایشی ) ( زمان : 3 دقیقه ) ( نیمه مجسم )

معلم تصاویر و چارت هایی رو که همراه خود به کلاس اورده بود را نصب میکند تصاویریک روند را نشان میدهند گیاهی که از خاک رشد میکند ، جانوری که از گیاه تغذیه میکند ، و در نهایت انسانی که از گوشت حیوانات و گیاهان  استفاده کرده و به عنوان غذا تغذیه میکند . حال از هر گروه میخواهیم در مورد عکس ها و روند آن با اعضای خود همفکری کرده و نتیجه را اعلام کنند .

گام دوم تدریس ( راهنمایی کردن ) ( گام پنجم گانیه : معنی دار کردن تمام جملات رمزگذاری شده )(روش معلم محور و معلم یار ) ( زمان : 3 دقیقه )

آفرین بچه های گل من درست گفتید غذای ما و همه ی جانوران دیگر به وسیله ی گیاهان درست میشود بچه ها میگویند  موجوداتی مثل گاو و گوسفند از گیاه استفاده کرده و ما در نهایت از گوشت آنها استفاده میکنیم .

بله دخترم درست میگید هم غذای ما انسانها و هم جانوران از گیاه است . حالا این گیاه به چی نیاز داره ؟

 بله درسته گیاه به خاک نیاز داره به آب و نور هم نیاز داره پس خاک به عنوان یک عنصر اصلی برای رشد گیاهان هستش که ما هم از گیاهان استفاده میکنیم و هم جانوران از گیاه استفاده میکنند.

گام سوم تدریس فعالیت آموزشی 1 ( روش نیمه مستقیم ، فعال ، فراگیر محورو تفحص گروهی ) ( مجسم )

 ( زمان 4 دقیقه )

به هر گروه کرم، مورچه ، غورباقه و ماهی(عروسکی )  میدهیم و از هر گروه میخواهیم در مورد محل زندگی این موجوداتی که در اختیار دارند صحبت کنند و نتایج خود را بر روی کاغذ بنویسند .

خانم ماهی تو آب زندگی میکنه .

بله دخترم درسته ماهی همیشه تو آب زندگی میکنه بله درسته غورباقه هم تو آب زندگی میکنه بله عزیزم شما هم درست میگی غورباقه هم تو آب زندگی میکنه و هم تو خشکی . بله مورچه تو خشکی زندگی میکنه آفرین به دخترای باهوش من

حالا یکی به من بگه کرمی که من بهتون دادم کجا زندگی میکنه ؟

هر گروهی که به نتیجه درست برسه جایزه داره .

 

گام چهارم تدریس ( بازخوردگیری و ارائه گزارش ) ( گام ششم گانیه فراخوان عملکرد ) ( فراگیر محور و بدون دخالت در یافته ها ) ( زمان :3 دقیقه )

سر هر گروه میرویم و مباحث آن ها را به سمت هدف هدایت میکنیم .

7. ارزشیابی تکوینی یا بازخورددهی : ( معلم محور ، پرسش و پاسخ ، بارش مغزی ) ( 5 دقیقه )

در این مرحله معلم سوال میپرسد و درستش را پاسخ میدهد و مباحث قبلی را دوره کرده و به تهیه ی چک لیست میپردازد .

 

 

 

اهداف

گروه اول

گروه دوم

گروه سوم

گروه چهارم

1

2

3

4

5

1

2

3

4

5

1

2

3

4

5

1

2

3

4

5

مهارت ذهنی

1 .دانش آموز در کلاس درس با استفاده از تصاویری که در اختیار او داده میشود ، جانورانی را که در خاک زندگی می کنند را از جانورانی که در خاک زندگی نمی کنند ، با خط کشیدن دور آنها از یک دیگر تمیز دهد . ( تمیز دادن )

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 . دانش آموز با رفتن به باغ وحش با دیدن جانوران زادگاه آنان را شناسایی کند .

( مفاهیم محسوس )

 

3 .دانش آموزدر کلاس درس با استفاده از اسامی حیواناتی که در اختیار دارد ، آن ها  را با توجه به زادگاهشان در قسمت صحیح جدول دسته بندی کنند . (مفاهیم تعریف شده)

 

4. دانش آموز با استفاده از صحبت های شنیده شده توسط معلم در مورد خاک ، خودش با کار بستن قواعد محل هایی که ممکن است در آن خاک وجود داشته باشد را کشف کند . ( کشف قاعده )

 

5 . دانش آموز با توجه به غذایی که روزانه میخورد در مورد چگونگی تبدیل شدن آن ،  که چه بوده و به چه تبدیل شده را در 2 سطر با کاربستن قواعد نشان دهد . ( کشف قاعده )

 

مهارت بدنی

1. دانش آموز مهارت برقراری ارتباط

( گفت و شنود ) را داشته باشد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2. دانش آموز در فعالیت های گروهی به صورت هماهنگ با گروه فعالیت کند .

 

راهبرد شناختی

1 . دانش آموز با دقت و کنجکاوی سوال میپرسد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 . راه هایی وجود دارد که می شود بدون نیاز به خاک ، گیاهان را رشد داد .

 

اطلاعات کلامی

1.دانش آموز 8 مورد از اسامی جانورانی را که غذای آن ها از گیاهان است  را از حفظ ، به صورت شفاهی پاسخ دهد .

( نام ها )

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 .دانش آموز در مورد اینکه چرا خاک به عنوان یک ثروت محسوب می شود با توجه به تصاویری که در اختیار دارد به صورت شفاهی بیان کند .

 ( حقایق )

 

3. دانش آموز با توجه به خاکی که در دست دارد، در3 سطر در مورد روند شکل گیری آن توضیح دهد . ( حقایق )

 

 

4 .دانش آموز در کلاس درس با توجه به تصاویری که در اختیار دارد در مورد منشا اصلی به وجود آمدن غذای جانوران و انسان ها به صورت شفاهی و خلاصه وار  توضیح دهد .

( یادگیری معنادار )

 

نگرش و عواطف

1 .دانش آموز با احترام به سخنان معلم گوش فرا دهد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2 .دانش آموز به عظمت و وجود قادر مطلق در آفرینش پی ببرد .

 

3.  دانش آموز نسبت به انجام کار گروهی اشتیاق داشته باشد .

 

 

آفرین به شما دخترای گلم

ماهی کجا زندگی میکرد ؟ آب  آفرین ، غورباقه ؟ آفرین دختر گلم هم خشکی هم آب

حالا کرمی که من بهتون دادم کجا زندگی میکنه ؟ بله درسته کرم تو خاک زندگی میکنه

بعضی از جانوران از جمله کرم محل زندگیشون تو خاکه و از خاک تغذیه میکنند .

فعالیت آموزشی 2 ( روش معلم محور و مستقیم و فعال گروهی )

خب هر گروه از گروه دیگه سوالاتی بپرسه که امروز یاد گرفتیم . ( 2 دقیقه )

آفرین بچه ها انضباط را رعایت کنید .

( بارش فکری )

خب بچه ها خوب گوش کنید و خوب فکر کنید و جواب سوال منو بدید . ( 2 دقیقه هم وقت دارید )

در چه محل هایی خاک وجود داره ؟

آفرین باغچه  ، آفرین جنگل آفرین و  ......   پس ما یاد میگیریم که هر جا گیاه باشه اونجا حتما خاک هستش .

درسته بچه ها ؟ بله

یادم باشه آخر کلاس به شما دخترای باهوشم جایزه بدم .

نگرش : خب بچه ها میبینید خدا چقدر مهربونه به ما خاک داده تا هم گیاهان ازش استفاده کنند هم جانوران و هم ما انسانها پس ما باید همیشه شکر گزار نعمت های بی نهایت او باشیم درسته بچه ها ؟ بله

8 .رفع نقص و جمع بندی درس : ( سخنرانی ، پرسش و پاسخ ) ( زمان 3 دقیقه )

اگر در هنگام ارزشیابی تکوینی متوجه شدیم که قسمتی از درس برای دانش آموزان قابل فهم نبوده دوباره مطالب درس را مرور کرده تا برای همه قابل فهم گردد .

به شیوه پرسش و پاسخ از دانش آموزان سوال پرسیده و رفع نقص میکنیم و دانش آموزان نیز سوالات خود را میپرسند .

9 .ارزشیابی پایانی و کنترل فرایند یادگیری

) پرسش و پاسخ و سخنرانی ) ( زمان 3 دقیقه )

در این مرحله تمامی فرایند یادگیری کنترل میشود تا ببینیم به چه مقدار از اهداف خود رسیده ایم در صورتی که بازخورد گرفتیم و به نتیجه ی مطلوب نرسیدیم پس ممکن است در طرح ارائه شده نقص وجود داشته باشد پس باید طرحمان را اصلاح کنیم تا در سری بعد این امر تکرار نگردد و همینطور ازرسیدن به اهداف طراحی شده با پرسش کتبی یا شفاهی از تک تک فراگیران اطمینان حاصل  می کنیم.

 اگر در اینجا به اهداف خود نرسیده باشیم یک فعالیت آموزشی مکمل و یا در منزل به عنوان تکلیف خلاقانه برای تعمیم و تکمیل یادگیری ارائه میکنیم.  

 

 

10 . ثبت یادگیری و تکلیف خلاقانه :

( گام نهم گانیه : افزایش یادگیری و انتقال ) ( سخنرانی ) ( 2 دقیقه )

( مهارت طراحی و تحقیق )

خب بچه های خوب من میتونید برید در مورد جانوران دیگه ای که در خاک زندگی میکنند تحقیق کنید و جوابشو برای من بیارید همچنین اونایی که دوست دارن عکساشو هم نقاشی کنند و برای من بیارن هر کی کارش بهتر بود یه کارت 100 امتیازی پیش من داره .

همینطور در مورد گیاهانی که امروزه بدون نیاز به خاک کشت میشوند نیز تحقیق کنید .

انتظارات : بچه های خوب من رفتید خونه به کمک مامان بابا یه مقدار خاک از باغچه ی خونتون بردارید و اون کرم هایی رو که تو خاک بودنو برای من جلسه ی بعد بیارید یادتون باشه تکالیفتونو هم انجام بدید .

میتونید توی خونه هم به کمک مامان بابا خاک درست کنید .