گنجایش- ریاضی پنجم

 

بسمه تعالی

 

نمونه طرح درس روزانه ریاضی پنجم ابتدایی

 

نام دانشجو:فاطمه فتحی  

 

نمونه طرح درس مفهوم محور ( یاددهی و یادگیری )

عنوان تدریس : مکعب مستطیل –گنجایش      پایه و مقطع : پنجم ابتدایی         مدت تدریس : 45 دقیقه 

 محل تدریس : کلاس درس                       تعداد فراگیران : 16 نفر             صفحه ی کتاب : 92-124

روش تدریس : 9 گام گانیه  و مفهوم محور                   نام مدرس : فاطمه فتحی (

 1.اهداف رفتاری:

مهارت ذهنی:

1- دانش آموز در کلاس درس با مشاهده تصاویرو اشکالی که در اختیار او قرار داده میشود با اشاره کردن مکعب مستطیل ، مربع و چهاروجهی منتظم را از هم تمیز دهد.(تمیز دادن)

2- دانش آموز با لمس کردن اجسام هندسی(مکعب مستطیل،مربع وچهار وجهی منتظم)که در اختیار او قرار میگیرد ویژگی های آن ها را شناسایی کند.(مفاهیم محسوس)

3-  دانش آموز با استفاده از تصاویری که در اختیار او قرار میگیرد آنها را با توجه به دوبعدی و سه بعدی بودنشان در جدول دسته بندی نماید.(مفاهیم تعریف شده)

4- دانش آموز در کلاس درس با کمک هم گروهی های خود ویژگی های مکعب مستطیل را کشف کند.(کشف قواعد)

5- دانش آموز در کلاس درس توالی و ترتیب مراحل ساخت مکعب مستطیل را با کمک همسالان کشف کند.(کشف قواعد)

6- دانش آموز در کلاس درس با مشاهده ی گستره ی دوستان خود در ساخت مکعب مستطیل گستره ی جدید را برای ساخت مکعب مستطیل با راهنمایی معلم خود بوجود اورد.(حل مسئله)

مهارت بدنی:

1- فراگیر در کلاس درس با استفاده از وسایل که در اختیار او قرار داده میشود (قیچی،چسب، مقوا) مکعب مستطیل (چهاروجهی منتظم) بسازد.

2- فراگیر در کلاس درس و منزل کار با پیمانه ها را برای مقایسه گنجایش اجسام به کار گیرد.

3- فراگیر در کلاس درس هنگام کار با وسایل و انجام ازمایش ها و استفاده از مواد کار خود رابا مهارت و دقت و ظرافت انجام دهد.

4- مهارت مشاهده کردن و جمع آوری اطلاعات با استفاده از حواس را در خود ایجاد نماید.

5- دانش آموز در فعالیت های گروهی به صورت هماهنگ با گروه فعالیت کند .

6-  دانش آموز مهارت برقراری ارتباط ( گفت و شنود ) را داشته باشد .

مهارت عاطفی:

1-فراگیر در کشف مفاهیم و قواعد و هم فکری فعال باشد.

2-فراگیر نسبت به انجام کار گروهی  اشتیاق داشته باشد .

3-فراگیر در کار گروهی احساس مسئولیت کند.

4-فراگیر به دقت کردن در محیط اطراف و اجسام  از خود علاقه نشان دهد.

5-فراگیر دیگران را در صرفه جویی از نعمت اب و نفت و بنزین تشویق کند.

6-فراگیر پی به قدرت و حکمت خدا در ساخت مواد و نعمتها ببرد.

راهبرد شناختی:

1-دانش آموز در کلاس درس با کمک هم گروهی های خود با گفتن روشی را برای مقایسه گنجایش ظروف ابداع کند.(راهبرد شناختی)

اطلاعات کلامی

1-دانش آموز چهار وجهی منتظم را در کلاس بدون استفاده از کتاب از حفظ به صورت شفاهی تعریف کند.(یادگیری کلمات)

2-دانش آموز تعریف  گنجایش را بدون راهنمای معلم در کلاس درس به صورت شفاهی پاسخ دهد . (یادگیری کلمات)

3-دانش آموز یکی از واحدهای  اندازه گیری گنجایش (لیتر )را در کلاس درس بدون استفاده از کتاب ب صورت کتبی تعریف نماید.(یادگیری کلمات)

4-فراگیر موارد استفاده از لیتر را بدون کمک هم سالان فهرست نماید.(یادگیری کلمات)

5-فراگیر در کلاس درس با مشاهده ازمایشی که توسط معلم صورت گرفت روش مقایسه گنجایش اجسام را به صورت شفاهی بیان کند.(حقایق،یادگیری غیر کلمات)

6-فراگیر نحوه ساخت مکعب مستطیل را به صورت کتبی خلاصه نماید(  یادگیری معنی دار،اطلاعات سازمان داده شده)

 2. پیش دانسته ها

دانش آموزبداند که :

مکعب،‌یال، مستطیل،مربع ، گسترده،‌ وجه ، سانتی متر ، مساحت ، طول ، عرض، ارتفاع ، حجم، کیلو گرم، اجسام هندسی چیست.

و در رمینه هایی چون:

استفاده از قیچی برای برش مقوا،‌استفاده از چسب برای چسباندن مقوا، ریختن مایعات از ظرفی به ظرف دیگر،‌ دیدن پمپ بنزین ، دیدن نمونه هایی از اجسام هندسی و پیمانه ها در محیط اطراف خود  دارای تجربه باشد.

3. سازماندهی:

مواد آموزشی: مکعب مستطیل و مربع و- چهار وجهی منتظم- کاغذ شطرنجی- گسترده مکعب مستطیل- پیمانه(لیوان بلند و پهن ،‌پارچ،‌و . . .)-چسب-قیچی-مقوا-تصاویر نحوه ساخت چهار وجهی منتظم-تصاویری از پمپ بنزین و چاه های نفت-

فضای آموزشی:کلاس درس

چیدمان صندلی:به صورت دایره ای و گروهی

نکات ایمنی و بهداشتی :

هنگام کار با قیچی و چسب دقت کافی به عمل اید.

در انتها تمام وسایل جمع میشوند.

4.رفتار ورودی

معلم با دست پر همراه پارچ اب و لیوان های مختلف الشکل و اجسام هندسی از قبیل جا کفشی و . . . وارد کلاس میشود.

-سلام دخترای گلم

-سلام

- حال همگیتون خوبه؟

-بله

-شکر خدا که همتون سالم و سلامتین .خب حالا یه حضور غیاب داشته باشیم ببینیم همه امروز سر کلاس حاضر شدن.

اسامی دختران به تعداد فراگیران نام برده میشود.

- شکر خدای مهربون که حال همتون خوبه و سر کلاس درس همگی حاضر شدین.

ارزشیابی ورودی:

دیدن تکالیف(مکعب مربع هایی که ساخته اند) و دیدن تمرین هایی که قرار بود حل بشود (کسر متعارفی) و نام چند نفر برده میشود و از آنها خواسته میشود که تمرین ها را روی تخته کلاس حل کنند.

ارزشیابی تشخیصی:

خب امسال و سال های پیش با مفاهیمی مثله حجم و  اجسام هندسی و . . .اشنا شدیم.حالا چنتا سوال میپرسم ببینم هنوز یادتون مونده یا نه.(از پیش دانسته ها سوال طراحی میشود)

-منظور از مساحت یک شکل چیست؟

-اجسام هندسی چیست ؟چند نمونه نام ببر.

-واحد اندازه گیری وزن اجسام چیست؟

-یک مکعب رسم کنید؟

-یک مستطیل و یک مربع رسم نمایید.

-روی شکل طول و عرض و ارتفاع را مشخص نموده.

- منظور از حجم چیست؟

-واحدهای اندازه گیری طول را نام ببرید.

-گسترده چیست؟

-منظور از وجه در اشکال هندسی چیست؟

بعد از اجرای ارزشیابی تشخیصی چنانچه معلوم شود که تعدادی از فراگیران یا همه آنها کم و کسرهایی دارند قبل از آموزش مبحث اصلی و ایجاد انگیزه برای درس جدید  به رفع کمبود ها اقدام میشود.که آموزش ترمیمی نام دارد  و ممکن است دقایقی از ساعت کلاسی را به خود اختصاص دهد.

تا زمانی که به طور یقین در مورد یادگیری دانش آموزان اطمینان پیدا نکردیم وارد مرحله ی بعد نمی شویم .

گروهبندی:

شما رو به 4 تا گروه 4 نفره تقسیم بندی کردم هر کی بره کنار هم گروهیاش به صورت دایره ای بشینه. ( اختیاری نیست هر کس بر اساس سطح معلومات هر گروه هم شاگرد قوی و هم ضعیف دارد . )

 

 

5. ایجاد انگیزه:(معلم محور، نمایشی،‌پرسش و پاسخ)(مجسم)(5 دقیقه)

معلم مکعب مستطیل و چهار وجهی که با خود به کلاس آورده بود را در دست میگیرد و مقابل کلاس می ایستد.از شاگردان میپرسد:این اشکال هندسی که دست منه اسمشون چیه؟اینها چه ویژگی هایی دارند؟پاسخ شاگردان را روی تابلو مینویسد.

و سپس پارچ اب را در دست میگیرد و رو به دانش آوزان میگوید من چنتا از این لیوان ها پر اب کنم و بریزم تو پارچ تا پارچ پره اب بشه؟ظرفیت پارچم چقدره؟

گروه ها وارد مشورت میشوند.

گام دوم:آگاه ساختن یادگیرنده از هدف(سخنرانی و معلم محور)(1 دقیقه)

معلم در اینجا میگوید: بچه های عزیزم اگه امروز به درسمون با دقت گوش بدین  میتونین بفهمین اسم این اشکال هندسی و ویژگی هاشون چیه و ظرفیت اجسام اینکه چقدر توشون آب جا میشه یعنی چی

6 .شروع تدریس و ارائه (معلم محور، روش سخنرانی ، پرسش و پاسخ ) ( گام سوم گانیه : یادآوری پیش نیازها )

خب دخترای گلم یادتون میاد که مکعب چی بود وچطور با استفاده از گسترده ها مکعب مربع ساختین.

گام اول تدریس ( ارائه ی محرک ) ( گام چهارم گانیه : تحریک ذهن دانش آموزان با استفاده از مواد آموزشی ) (سخنرانی، نمایشی،پرسش و پاسخ)(مجسم)(3 دقیقه)

برای هر گروه دو مکعب مستطیل و دو کاغذ شطرنجی و قیچی و چسب در اختیارشان قرار می دهیم . از آنها میخواهیم با لمس کردن و نگاه کردن به مکعب ها حدس بزنن اسم اون مکعب ها چیه و همه ویژگی های آن را لیست کنند و در دفترچه  خود یادداشت نمایند.معلم در حین کار به گروه ها سرکشی کرده و با طرح سوال هایی مانند وجه های این مکعب چ شکلی هستند؟مکعب چند وجه داره؟و . . .آنها را در نوشتن ویژگی ها راهنمایی میکند.

گام دوم تدریس ( راهنمایی کردن ) ( گام پنجم گانیه : معنی دار کردن تمام جملات رمزگذاری شده )(روش معلم محور و معلم یار ) ( زمان : 2 دقیقه )

 افرین دخترای خوب من!درست به ویژگی های این شکل هندسی پی بردید.اسمه مکعب هایی که دستتونه مکعب مستطیله که وجهاش به شکل مربع و مستطیله .مکعب مستطیل ما 6 وجه و 12 یال داره.

گام سوم تدریس فعالیت آموزشی 1(فعال و فراگیر محور و نیمه مستقیم وتفحص گروهی)(مجسم)(6 دقیقه)

هرگروهی 6 دقیقه زمان داره که اول مکعب هایی که تو دستشه رو باز کنه  گسترده مکعب رو ببینه بعد با الگو گرفتن از این گستره روی کاغذ شطرنجی یه گسترده طراحی بکنه و یه مکعب مستطیل دیگه ای رو بسازه.

صدآفرین به شماها که انقدر باهوشین.گفتیم که براس ساختن مکعب من به 6 وجه احتیاج دارم وبرای ساخت مکعب باید هر 6 وجه باشن وگرنه مکعب من شکل نمیگیره.

حالا مکعب هاتون رو کنار بذارین خوب به این جسم هندسی که میدم دستتون نگاه کنین .خوب لمسش کنین و مثله سری قبل ویژگی های این شکل هندسی رو برای من لیست کنین.هرگروهی واس این کار فقط دو دقیقه زمان داره پس عجله کنین که قراره به گروه برتر جایزه بدیم.

گام چهارم تدریس ( بازخوردگیری و ارائه گزارش ) ( گام ششم گانیه فراخوان عملکرد ) ( فراگیر محور و بدون دخالت در یافته ها ) (2 دقیقه)

سر هر گروه رفته و نحوه کار اونها رو بررسی کرده و با رهنمایی  کردن اونها رو به جهت صحیح هدایت میکنیم.

7. ارزشیابی تکوینی یا بازخورددهی : ( معلم محور ، پرسش و پاسخ ، بارش مغزی،نمایشی ) ( 4دقیقه)

در این مرحله معلم سوال میپرسد و درستش را پاسخ میدهد و مباحث قبلی را دوره کرده و به تهیه ی چک لیست میپردازد .

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اهداف

گروه اول

گروه دوم

گروه سوم

گروه چهارم

1

2

3

4

1

2

3

4

1

2

3

4

1

2

3

4

 

 

 

 

 

 

 

 

 

مهارت ذهنی

1- دانش آموز در کلاس درس مشاهده تصاویرو اشکالی که در اختیار او قرار داده میشود با اشاره کردن مکعب مستطیل ، مربع و چهاروجهی منتظم را از هم تمیز دهد.(تمیز دادن)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2- دانش آموز با لمس کردن اجسام هندسی(مکعب مستطیل،مربع وچهار وجهی منتظم)که در اختیار او قرار میگیرد ویژگی های آن ها را شناسایی کند.(مفاهیم محسوس)

 

3-  دانش آموز با استفاده از تصاویری که در اختیار او قرار میگیرد آنها را با توجه به دوبعدی و سه بعدی بودنشان در جدول دسته بندی نماید.(مفاهیم تعریف شده)

 

4- دانش آموز در کلاس درس با کمک هم گروهی های خود ویژگی های مکعب مستطیل را کشف کند.(کشف قواعد)

 

5- دانش آموز در کلاس درس توالی و ترتیب مراحل ساخت مکعب مستطیل را با کمک همسالان کشف کند.(کشف قواعد)

 

6- دانش آموز در کلاس درس با مشاهده ی گستره ی دوستان خود در ساخت مکعب مستطیل گستره ی جدید را برای ساخت مکعب مستطیل با راهنمایی معلم خود بوجود اورد.(حل مسئله)

 

 

 

 

مهارت بدنی

1- فراگیر در کلاس درس با استفاده از وسایل که در اختیار او قرار داده میشود (قیچی،چسب، مقوا) مکعب مستطیل (چهاروجهی منتظم) بسازد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2- فراگیر در کلاس درس و منزل کار با پیمانه ها را برای مقایسه گنجایش اجسام به کار گیرد.

 

3- فراگیر در کلاس درس هنگام کار با وسایل و انجام ازمایش ها و استفاده از مواد کار خود رابا مهارت و دقت و ظرافت انجام دهد.

 

 

 

 

 

 

مهارت عاطفی

1-فراگیر در کشف مفاهیم و قواعد و هم فکری فعال باشد.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2-فراگیر نسبت به انجام کار گروهی  اشتیاق داشته باشد .

 

3-فراگیر در کار گروهی احساس مسئولیت کند.

 

4-فراگیر به دقت کردن در محیط اطراف و اجسام  از خود علاقه نشان دهد.

 

5-فراگیر دیگران را در صرفه جویی از نعمت اب و نفت و بنزین تشویق کند.

 

6-فراگیر پی به قدرت و حکمت خدا در ساخت مواد و نعمتها ببرد.

 

 

راهبرد شناختی

1-دانش آموز در کلاس درس با کمک هم گروهی های خود با گفتن روشی را برای مقایسه گنجایش ظروف ابداع کند.(راهبرد شناختی)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

اطلاعات کلامی

1-دانش آموز چهار وجهی منتظم را در کلاس بدون استفاده از کتاب از حفظ به صورت شفاهی تعریف کند.(یادگیری کلمات)

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

2-دانش آموز تعریف  گنجایش را بدون راهنمای معلم در کلاس درس به صورت شفاهی پاسخ . (یادگیری کلمات)

 

3-دانش آموز یکی از واحدهای  اندازه گیری گنجایش (لیتر )را در کلاس درس بدون استفاده از کتاب ب صورت کتبی تعریف نماید.(یادگیری کلمات)

 

4-فراگیر موارد استفاده از لیتر را بدون کمک هم سالان فهرست نماید.(یادگیری کلمات)

 

5-فراگیر در کلاس درس با مشاهده ازمایشی که توسط معلم صورت گرفت روش مقایسه گنجایش اجسام را به صورت شفاهی بیان کند.(حقایق،یادگیری غیر کلمات)

 

6-فراگیر نحوه ساخت مکعب مستطیل را به صورت کتبی خلاصه نماید(  یادگیری معنی دار،اطلاعات سازمان داده شده)

 

 

 

خوب کار کردین دانشمندای فردا  .همونطور که خود شمام بررسی کردین شکل من 4 وجه داره و وجه هاش به شکل مثلثن و همه ی مثلث ها با هم مساوی هستن و برای ساختش ساق های مثلث ها بر هم منطبق شدن.اسم این جسم هندسی که امروز باهاش اشنا شدیم چهار وجهی منتظمه.اگه به این تصاویری که رو تابلو داره نمایش داده میشه نگاه کنین نحوه ساختش رو هم یاد میگیرین.

فعالیت آموزشی 2 (روش مستقیم،معلم محور،پرسش و پاسخ، نمایشی)(مجسم)(7 دقیقه)

بارش فکری:

-بچه ها حجم مکعب یعنی چی؟

- یعنی اینکه این جسم ما چقدر جا میگیره

- بچه ها حالا به نظر شما اگه من بخوام تو این دوتا لیوان اب بریزم به نظر شما کدومشون اب بیشتریو نیاز دارن؟

-لیوان سمت راست، لیوان سمت چپ،اونی ک بلند تره،اونی که پهن تره ...

خب بچه ها واس اینکه ما بفهمیم کدوم لیوان اب بیشتری رو تو خودش جا میده به نظر شما چیکار میتونیم بکنیم؟

نمیدونیم . . .اها خانوم معلم میتونیم از یه ظرف دیگه بعنوان پیمانه استفاده کنیم .اول اب لیوان سمت راست رو توش بریزیم ببینیم اب تا کجا بالا میاد علامت میزنیم بعد اب اون یکی لیوانم رو توش میریزم و علا مت میزنمهر کدوم بیشتر بالا اومده باشه یعنی اون لیوان جای بیشتری داره.و اب بیشتری میشه توش ریخت.

آفرین دختر گلم!حالا یکی بیاد این ازمایشو انجام بده تا بفهمیم کدوم لیوان اب بیشتری تو خودش جا میده.

خب پس دیدم که لیوان سمت راست اب بیشتری رو تو خودش جا میده.

پس ما یاد گرفتیم که برای مقایسه ظرفیته ظرفمون از پیمانه باید استفاده کنیم.به جای ظرفیت جسممون هم از کلمه ی گنجایش استفاده میکنیم.

-بچه ها واس اندازه گیری وزن جسم ازچه واحدی استفاده میکنیم؟

-گرم، کیلوگرم

-افرین.حالا واس اندازه گیریه گنجایش ظرف ها از چه واحدی استفاده میشه؟

- نمیدونیم...

- بچه ها تاحالا شده که با پدر مادرتون برین پمپ بنزین به ماشینتون بنزین بزنین؟

- اره....نه

-خب اونایی که رفتن بگن که باباشون وقتی میخواسته بنزین بزنه میخواد بگه چه مقدار بنزین نیاز داره یادتون میاد از چه واحدی استفاده میکرد؟

-خانوم ما یه سری رفته بودیم بابامون به فروشنده گفت که 2 لیتر بنزین برامون بزنن.

-کاملا درسته!یکی از واحد های اندازه گیری گنجایش لیتر هستش که اکثر جاها ازش استفاده میشه مثله پمپ بنزیو فروش نفتو . . .

حالا اگه به شکلی که براتون کشیدم خوب نگاه کنید به این نتیجه میرسیم که:

یک لیتر برابر است با گنجایش مکعبی تو خالی که هر بعد آن 10 سانتی متر است.

نگرش:

دخترای گل من امروز از آب و بنزین و نفت صحبت کردیم .حتما میدونین که آب مایه حیاته و به نفت طلای سیاه گفته میشه  چون این ها خیلی باارزشن و سال های زیادی طول میکشه که بوجود بیان.حالا که خدا این نعمتها رو در اختیارمون قرار داده حواسمون باشه که درست ازشون استفاده کنیم تا برای همیشه داشته باشیمشون.

8 .رفع نقص و جمع بندی درس : ( سخنرانی ، پرسش و پاسخ ) ( زمان 2 دقیقه )

اگر در هنگام ارزشیابی تکوینی متوجه شدیم که قسمتی از درس برای دانش آموزان قابل فهم نبوده دوباره مطالب درس را مرور کرده تا برای همه قابل فهم گردد .

به شیوه پرسش و پاسخ از دانش آموزان سوال پرسیده و رفع نقص میکنیم و دانش آموزان نیز سوالات خود را میپرسند.

خب قول جایزه بهتون داده بودم گروه هایی که صدا میکنم بیان و کارت 100 امتیازیشون رو بگیرن.

9 .ارزشیابی پایانی و کنترل فرایند یادگیری (پرسش و پاسخ و سخنرانی ) ( زمان 2 دقیقه )

در این مرحله تمامی فرایند یادگیری کنترل میشود تا ببینیم به چه مقدار از اهداف خود رسیده ایم در صورتی که بازخورد گرفتیم و به نتیجه ی مطلوب نرسیدیم پس ممکن است در طرح ارائه شده نقص وجود داشته باشد پس باید طرحمان را اصلاح کنیم تا در سری بعد این امر تکرار نگردد و همینطور از یادگیری اهداف طراحی شده با پرسش کتبی یا شفاهی از تک تک فراگیران اطمینان حاصل کنیم.

اگر در اینجا به اهداف خود نرسیده باشیم یک فعالیت آموزشی مکمل و یا در منزل به عنوان تکلیف خلاقانه برای تعمیم و تکمیل یادگیری ارائه میکنیم.

 

 

 

 

10 . ثبت یادگیری و تکلیف خلاقانه ( گام نهم گانیه : افزایش یادگیری و انتقال ) ( سخنرانی ) ( 1 دقیقه )

( مهارت طراحی و تحقیق ) :

خب بچه ها هر کدوم از شما که مایل بود میتونه واس جلسه اینده برای بچه های کلاس راجع به چگونگی تولید نفت و موارد استفاده از این نعمت الهی یه تحقیقی رو ارائه بده و امتیاز بگیره.

انتظارات:

1. دخترای گلم یک مسابقه براتون دارم .هرکدوم از شماها رفتین خونه باید با کمک اشکال هندسی که یاد گرفتین یک کاردستی درست کنین.توی کلاس هر کی کاردستیش تمیزتر و خلاقانه تر باشه بهش یه کارت 1000 امتیازی میدم.

2.با کمک مادر پدرتون بعضی از اجسام هندسیه خونتون رو نقاشی کنین و برام بیارین.